Jak wykorzystać Mapy Potrzeb Zdrowotnych w planowaniu działań JST?

Planowanie ochrony zdrowia na poziomie lokalnym wiąże się z decyzjami finansowymi, organizacyjnymi i społecznymi. Gmina, powiat czy województwo analizuje wiek mieszkańców, choroby, dostęp do placówek medycznych oraz luki w profilaktyce. Właśnie w tym kontekście pojawia się pytanie, jak wykorzystać Mapy Potrzeb Zdrowotnych w planowaniu działań JST.

Czym są mapy potrzeb zdrowotnych?

Mapy potrzeb zdrowotnych to oficjalne opracowania rządowe, które służą jako publiczne narzędzia diagnostyczne do oceny stanu zdrowia obywateli oraz wydolności systemu opieki medycznej. Za przygotowanie tych analiz odpowiada Departament Analiz i Strategii Ministerstwa Zdrowia. Główny dokument określający cele systemowe powstaje raz na 5 lat. Obecnie administracja publiczna realizuje zadania na zamykający się rok 2026, ale w przypadku planowania nowych działań opiera się już na opublikowanej perspektywie obejmującej lata 2027–2031. Co ważne, od kilku lat urzędnicy nie wydają już tych analiz w formie grubych, papierowych ksiąg. Wszystkie bieżące aktualizacje oraz zestawienia są publikowane w formie cyfrowej na platformie internetowej Baza Analiz Systemowych i Wdrożeniowych. Tworzenie tych opracowań to obowiązek wynikający bezpośrednio z polskiego prawa, a podstawą prawną jest art. 95a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Dlaczego mapy potrzeb zdrowotnych są ważne dla JST?

Dla jednostek samorządu terytorialnego dane z map są podstawą do budowania strategii lokalnej polityki zdrowotnej. Samorządy zarządzają ograniczonymi środkami finansowymi, dlatego każdy wydatek budżetowy musi wynikać z faktów, a nie z intuicji urzędników. Informacje z ministerialnego portalu chronią gminy i powiaty przed nietrafionymi inwestycjami, takimi jak zakup sprzętu, który już znajduje się w sąsiedniej placówce i nie jest w pełni wykorzystywany. Poza tym wskazówki z portalu BASiW ułatwiają samorządowcom podejmowanie trudnych decyzji i pomagają w dyskusjach z radnymi czy mieszkańcami. Pokazują czarno na białym, jakie braki w dostępie do leczenia występują na danym terenie. Ponadto, lokalne inicjatywy podejmowane przez gminy muszą być zgodne z priorytetami dla regionalnej polityki zdrowotnej. Priorytety te ustala wojewoda, bazując właśnie na mapach potrzeb zdrowotnych.

Jakie dane można pozyskać z map potrzeb zdrowotnych?

Internetowy system BASiW zbiera i przetwarza informacje pochodzące z Narodowego Funduszu Zdrowia, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Głównego Urzędu Statystycznego. Przedstawiciele samorządów znajdą w mapach potrzeb zdrowotnych zestawienia demograficzne i epidemiologiczne określające prognozy starzenia się społeczeństwa oraz zapadalność na konkretne schorzenia w powiatach. Platforma udostępnia także statystyki udzielonych świadczeń, czyli liczbę operacji, zabiegów i porad lekarskich pogrupowanych według międzynarodowych kodów chorób ICD-10. Dopełnieniem tych zasobów są raporty o stanie systemu, zawierające liczby pracujących medyków, wolnych łóżek na oddziałach szpitalnych oraz dane o rozmieszczeniu aparatury diagnostycznej.

Jak wykorzystać mapy do tworzenia programów polityki zdrowotnej?

Uruchomienie samorządowego programu polityki zdrowotnej wymaga przejścia ścieżki formalnej, w której samorząd musi udowodnić, że planowana akcja profilaktyczna odpowiada realnym problemom wskazanym przez Ministerstwo Zdrowia. W pierwszym etapie JST pobiera z map potrzeb zdrowotnych wskaźniki zapadalności, aby wykazać przed Agencją Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji istnienie danego problemu na swoim terenie. Następnie dane demograficzne pozwalają obliczyć wielkość grupy docelowej, czyli liczbę mieszkańców kwalifikujących się do projektu, takich jak dzieci czy seniorzy. Ostatnim krokiem jest analiza bazy w celu upewnienia się, czy podobne świadczenia nie są już finansowane przez NFZ, co chroni przed powielaniem usług i pozwala wydawać publiczne pieniądze wyłącznie na działania wypełniające luki w systemie. W ramach współpracy, jako eksperci zdrowia publicznego, możemy pomóc np. wyciągnąć wnioski z ministerialnych tabel i stworzyć PPZ, który ma szanse na aprobatę AOTMiT.

Chcesz sprawdzić, jak sytuacja epidemiologiczna twojego regionu wpływa na szanse akceptacji nowego projektu profilaktycznego? Możemy pomóc ci w pobraniu właściwych zestawień z bazy BASiW oraz w analizie lokalnych wskaźników. Skontaktuj się z nami, aby dowiedzieć się, jak przygotować program polityki zdrowotnej.