Czy JST muszą przygotowywać programy promocji zdrowia?

Obok profilaktyki i badań przesiewowych ważną rolę pełni też edukacja mieszkańców. Im większa świadomość, tym ludzie bardziej np. dbają o sposób odżywiania i częściej uprawiają sport. Z drugiej strony, jeśli nie ma tras rowerowych czy basenów, trudniej te cele realizować. Jakie zatem zadania i obowiązki stoją przed gminą w tym zakresie? Wyjaśniamy, czy JST muszą przygotowywać programy promocji zdrowia.

Czym jest promocja zdrowia?

Promocja zdrowia oznacza działania, które wspierają ludzi w dbaniu o własne zdrowie oraz uczą, jak podejmować lepsze decyzje na co dzień. Jej celem jest zmiana nawyków, zwiększenie świadomości oraz budowanie sprzyjających warunków życia. Jednostki samorządu terytorialnego mogą opracować kampanie prozdrowotne samodzielnie, jeśli dysponują odpowiednimi kadrami. Z drugiej strony, dobrą opcją jest również zlecenie przygotowania programu promocji zdrowia firmie zewnętrznej, takiej jak nasza. Bywa to korzystne, gdy potrzeba specjalistycznej wiedzy, np. przy projektowaniu bardziej rozbudowanych projektów społecznych. Działania te mogą uzupełniać programy polityki zdrowotnej.

Jaka jest podstawa prawna realizacji programów promocji zdrowia przez JST?

JST działają na podstawie przepisów, które nakładają na nie obowiązek dbania o zdrowie mieszkańców. Wynikają one przede wszystkim z ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa oraz ustawy z dnia 11 września 2015 r. o zdrowiu publicznym. Warto jednak zaznaczyć, że przepisy nie nakładają obowiązku opracowywania odrębnych, sformalizowanych programów promocji zdrowia. JST mają swobodę w wyborze formy realizacji tych zadań i mogą prowadzić działania edukacyjne, np. w postaci kampanii informacyjnych lub projektów edukacyjnych. W przeciwieństwie do programu polityki zdrowotnej, inicjatywy promocyjne nie wymagają uzyskania opinii Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji, chyba że stanowią jego integralną część.

Jakie wymogi muszą spełniać programy promocji zdrowotnej?

Jeśli chodzi o wymogi, jakie muszą spełniać programy promocji zdrowia, to w pierwszej kolejności należy określić cel, np. zwiększenie aktywności fizycznej lub ograniczenie palenia tytoniu. Następnie trzeba wskazać grupę odbiorców oraz zaplanować konkretne działania. Ważne jest także określenie budżetu i sposobu oceny efektów. Choć przepisy nie narzucają obowiązku opiniowania takich programów, ich przygotowanie warto oprzeć na dostępnych danych epidemiologicznych. Dobrze zaprojektowane działania uwzględniają lokalne uwarunkowania, np. strukturę wiekową mieszkańców czy dostęp do infrastruktury sportowej. JST powinna także monitorować rezultaty i w razie potrzeby modyfikować przyjęte rozwiązania.

Jakie przykładowe działania podejmują JST w ramach programów promocji zdrowia?

Na etapie opracowania programu promocji zdrowia JST mogą uwzględnić np. kampanie edukacyjne dotyczące prawidłowego żywienia, np. warsztaty kulinarne dla rodzin lub zajęcia w szkołach. Projekty obejmują też inicjatywy aktywizujące, takie jak zajęcia ruchowe dla seniorów czy działania promujące jazdę na rowerze. W części informacyjnej dobrze ująć zagadnienia związane z profilaktyką uzależnień, skierowane np. do młodzieży i rodziców. Uzupełnieniem są projekty infrastrukturalne poprawiające warunki życia, np. rozwój terenów rekreacyjnych lub ścieżek spacerowych. Jeśli działania promocyjne stanowią element programu polityki zdrowotnej, warto uwzględnić także inicjatywy skierowane do konkretnych grup, np. edukację zdrowotną dla osób z cukrzycą lub przedporodową dla przyszłych rodziców, np. w formie szkół rodzenia.

Przepisy zobowiązują JST do prowadzenia działań na rzecz zdrowia mieszkańców, w tym edukacji zdrowotnej. Samorządy realizują je poprzez kampanie informacyjne, warsztaty żywieniowe, zajęcia sportowe czy tworzenie terenów rekreacyjnych. Programy promocji zdrowia pomagają zaplanować takie inicjatywy i dopasować je do potrzeb lokalnej społeczności. Zachęcamy do współpracy z nami, aby stworzyć konkretny plan działania. Skontaktuj się z nami.