programy polityki zdrowotnej

Jak opracować projekt Programu Polityki Zdrowotnej dotyczący otyłości?

Projekt Programu Polityki Zdrowotnej dotyczący profilaktyki i wczesnego wykrywania otyłości należy opracować zgodnie ze wzorem PPZ, wynikającym z Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie wzoru programu polityki zdrowotnej, wzoru raportu końcowego z realizacji programu polityki zdrowotnej oraz sposobu sporządzenia projektu programu polityki zdrowotnej i raportu końcowego z realizacji programu polityki zdrowotnej.

Program kierowany do populacji dzieci i młodzieży należy opracować zgodnie z  Rekomendacją nr 44/2025 z dnia 12 czerwca 2025 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji w sprawie zalecanych technologii medycznych, działań przeprowadzanych w ramach programów polityki zdrowotnej oraz warunków realizacji tych programów, dotyczących profilaktyki nadwagi oraz otyłości wśród dzieci w wieku szkolnym.

Wydanie samej Rekomendacji przez AOTMiT stanowi pewne ułatwienie dla samorządu podejmującego się samodzielnego opracowania projektu PPZ, natomiast należy pamiętać, że nie jest to gotowy do wdrożenia program. Nadal należy podjąć wiele decyzji przekładających się w trakcie realizacji PPZ na jego efektywność i łatwość w rozliczeniu jego realizacji (w tym szczególnie w przypadku dofinansowania z NFZ). Konieczny jest odpowiedni dobór populacji docelowej i interwencji – obszary te nie zawsze mogą być tak szerokie jak w Rekomendacji, głównie z uwagi na ograniczenia finansowe. Z drugiej strony, nie ze wszystkich zapisów można w projekcie PPZ zrezygnować, aby nadal był zgodny z Rekomendacją. Dodatkowo, jedynie właściwe zaplanowanie sposobu monitorowania i ewaluacji pozwala na pozyskiwanie od Realizatora niezbędnych danych, pozwalających na bezproblemowe rozliczenie finansowe programu. Kwestie te należy doprecyzować już na etapie tworzenia samego projektu PPZ. Profesjonalne doradztwo jest w tym przypadku nieocenione i pozwala na efektywną realizację programu polityki zdrowotnej.

W przypadku osób dorosłych – program powinien zostać opracowany zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i rekomendacjami organizacji naukowych, a następnie przesłany do zaopiniowania przez AOTMiT.

Opracowanie programu polityki zdrowotnej przez naszą firmę to gwarancja, że będzie on zgodny z wymaganym przepisami prawa wzorem PPZ, a także zgodny z Rekomendacją AOTMiT (jeśli taka została wydana) lub pozytywnie zaopiniowany (jeśli należy przesłać go do AOTMiT celem zaopiniowania). Płatność za usługę możliwa jest dopiero po uzyskaniu opinii pozytywnej.

Dlaczego warto?

  • Otyłość to nieprawidłowe i nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej, które stanowi zagrożenie dla zdrowia. Jest chorobą wymagającą leczenia, a nie problemem estetycznym. Nadmierna masa ciała w młodym wieku może nieść za sobą poważne konsekwencje zdrowotne w dorosłości.
  • Otyłość ma również znaczenie dla zdrowia psychicznego. Niektóre dzieci z nadmierną masą ciała są bardziej samokrytyczne i mają niską samoocenę. Częściej spotykają się z brakiem akceptacji ze strony rówieśników.
  • Rozpowszechnienie nadwagi i otyłości stale wzrasta, zarówno w populacji dzieci i młodzieży, jak i osób dorosłych, szczególnie starszych.
  • Zapewnienie osobom dotkniętym problemem nadwagi/otyłości kompleksowych usług terapeutycznych (dietetycznych, psychodietetycznych oraz z zakresu aktywności fizycznej) pozwoli na poprawę ich stanu zdrowia poprzez redukcję masy ciała, a także na zminimalizowanie ryzyka późniejszego rozwoju chorób cywilizacyjnych, takich jak np. cukrzyca typu 2, czy choroby układu krążenia.
  • Działania informacyjno-edukacyjne zwiększają wiedzę populacji na temat profilaktyki pierwotnej nadwagi i otyłości, co minimalizuje ryzyko narastania tych problemów wśród lokalnej społeczności.

Populacja docelowa – profilaktyka otyłości

Populację docelową w przypadku dzieci i młodzieży, zgodnie z Rekomendacją AOTMiT, stanowią osoby w wieku 6-18 r. ż. Kluczowe interwencje w PPZ powinny być kierowane w pierwszej kolejności do dzieci/nastolatków z otyłością, następnie – z nadwagą. Ma to na celu objęcie działaniami PPZ osób ze zdiagnozowaną największą niezaspokojoną potrzebą zdrowotną, co pozwoli na maksymalizację efektu zdrowotnego możliwego do uzyskania przy posiadanych zasobach finansowych. Analogicznie będzie w przypadku osób dorosłych – przy ograniczonych środkach finansowych należy najpierw skupić się na osobach z problemem otyłości. Warto także rozważyć w tym przypadku dodatkowe kryteria włączenia do programu, takie jak np. wiek lub diagnoza choroby przewlekłej.

Interwencje – profilaktyka otyłości

PPZ w obszarze profilaktyki i wczesnego wykrywania otyłości wśród dzieci obejmuje działania edukacyjne, badania przesiewowe oraz interwencję multikomponentową, składającą się łącznie z min. 30h interwencji. Ostatnie z wymienionych działań pozwala na zapewnienie dziecku zmagającemu się z problemem otyłości opieki zespołu specjalistów, takich jak: dietetyk, psycholog, specjalista aktywności fizycznej lub fizjoterapeuta oraz lekarz. Głównym celem działań w zakresie leczenia nadwagi i otyłości jest stała zmiana w nawykach żywieniowych dziecka i jego stylu życia. Zapewnienie tak szerokiej opieki, jak wymagana w Rekomendacji AOTMiT, pozwala na zwiększenie efektywności realizowanego PPZ. Z drugiej strony – przekłada się na stosunkowo wysokie koszty realizacji. W przypadku osób dorosłych program także powinien obejmować działania edukacyjne, badania przesiewowe oraz interwencję multikomponentową, która w tym przypadku może zawierać mniejszą liczbę godzin zaplanowanych działań. Zakłada się, że osoba dorosła może samodzielnie wykonać znaczną część pracy w kierunku zmniejszania masy ciała i zmiany nawyków żywieniowych.

Realizator – Profilaktyka otyłości

Program polityki zdrowotnej może być realizowany przez poradnię lekarza rodzinnego (POZ), poradnię specjalistyczną (AOS), podmiot realizujący świadczenia szpitalne, gabinet dietetyczny, gabinet psychologa, a także praktykę indywidualną fizjoterapeuty. Zespół specjalistów można utworzyć poprzez współpracę z podwykonawcami.

Profilaktyka otyłości – dofinansowanie ze środków NFZ

W aktualnej rzeczywistości prawnej, zgodnie z ustawą o ŚOZ, NFZ może przekazać środki na dofinansowanie programów polityki zdrowotnej realizowanych przez JST w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych określonych w wykazach świadczeń gwarantowanych. W programie polityki zdrowotnej dotyczącym profilaktyki otyłości można ubiegać się o dofinansowanie badań przesiewowych, a także interwencji realizowanych przez psychologa, fizjoterapeutę i lekarza. Dodatkowo, część oddziałów wojewódzkich NFZ, pozwala także na dofinansowanie działań dietetyka, mimo że konsultacja dietetyczna pojawia się w wykazach świadczeń gwarantowanych jedynie w przypadku opieki koordynowanej w POZ. Dofinansowanie to nie może przekraczać zazwyczaj 40% (w przypadku JST o liczbie mieszkańców powyżej 5 tys.), rzadziej – 80% (w przypadku mniejszych JST).

Podsumowanie

Podsumowując, należy podkreślić, że opracowanie programu polityki zdrowotnej, w tym w obszarze profilaktyki otyłości, stanowi stanowi kwestię złożoną i trudną, którą warto zlecić specjalistom zdrowia publicznego. Właściwe zaprojektowanie programu przełoży się na jego efektywną i bezproblemową realizację, a także pozwoli na bezproblemowe rozliczenie z NFZ w przypadku korzystania z dofinansowania. Wszystkie samorządy, które chcą samodzielnie opracowywać programy polityki zdrowotnej, zachęcamy do skorzystania z naszej oferty szkoleń i warsztatów.