Jakie są możliwości dofinansowania Programów Polityki Zdrowotnej?
Zdecydowana większość programów polityki zdrowotnej finansowana jest ze środków własnych JST lub w ramach współfinansowania JST oraz NFZ. Niemniej jednak JST mają również możliwość pozyskiwania środków finansowych w obszarze zdrowia z Ministerstwa Zdrowia, Urzędów Marszałkowskich oraz funduszy unijnych.
Dofinansowanie PPZ ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia
W aktualnej rzeczywistości prawnej, zgodnie z ustawą o ŚOZ, NFZ może przekazać środki na dofinansowanie programów polityki zdrowotnej realizowanych przez JST w zakresie udzielania świadczeń zdrowotnych określonych w wykazach świadczeń gwarantowanych. Dofinansowanie to nie może przekraczać:
- 80% środków przewidzianych na realizację programu JST o liczbie mieszkańców nieprzekraczającej 5 tys.,
- 40% środków przewidzianych na realizację programu JST o liczbie mieszkańców przekraczającej 5 tys.
Szczegółowe regulacje prawne dotyczące możliwości uzyskania środków z NFZ na realizację PPZ określono w formie rozporządzenia ministra właściwego ds. zdrowia. W celu uzyskania dofinansowania na realizację PPZ organ wykonawczy JST składa wniosek w postaci papierowej do dyrektora oddziału wojewódzkiego NFZ (OW NFZ) do dnia 1 września poprzedzającego rok rozpoczęcia PPZ. Ponadto dyrektor OW NFZ może ogłosić dodatkowe terminy składania wniosków, uwzględniając wysokość środków przewidzianych na dofinansowanie programów w planie finansowym na dany rok, a także terminy realizacji programów.
Do wniosku należy dołączyć pozytywną opinię AOTMiT lub oświadczenie o zgodności projektu PPZ z wybraną rekomendacją Prezesa tej instytucji, a także pozytywną opinię wojewody, który opiniuje projekt pod kątem zgodności z wojewódzkim planem transformacji oraz z celami operacyjnymi Narodowego Programu Zdrowia. Podjęcie przez dyrektora OW NFZ decyzji o dofinansowaniu programu stanowi podstawę do zawarcia z wnioskodawcą umowy w tym zakresie. Lista zaakceptowanych wniosków w terminie 14 dni od dnia upływu terminu ich rozpatrywania zostaje ogłoszona na stronie internetowej OW NFZ oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej NFZ. Przekazywanie środków na dofinansowanie programu odbywa się w terminach zapewniających finansowanie zobowiązań wynikających z realizacji umowy o dofinansowanie programu lub jako refundacja poniesionych wydatków.
Podstawowa usługa opracowania projektu programu polityki zdrowotnej w naszej firmie obejmuje nie tylko przygotowanie samego projektu PPZ, ale także wniosku do AOTMiT o wydanie opinii lub oświadczenia o zgodności z rekomendacją tej instytucji (w zależności od rodzaju programu), wniosku do Wojewody oraz wniosku do NFZ – w przypadku ubiegania się o dofinansowanie.
Dofinansowanie PPZ ze środków Ministerstwa Zdrowia
Z początkiem roku 2023 po raz pierwszy pojawiła się możliwość uzyskania dofinansowania Ministerstwa Zdrowia do realizacji programu polityki zdrowotnej. Ze wsparcia mogły skorzystać jednak wyłącznie gminy i tylko w przypadku programów realizowanych w obszarze profilaktyki osteoporozy. Konkurs na dofinansowanie PPZ w tym obszarze tematycznym ministerstwo ogłosiło na podstawie ustawy z dnia 7 października 2020 r. o Funduszu Medycznym. Celem tego specjalnego funduszu jest m.in. „wsparcie działań zmierzających do poprawy zdrowia i jakości życia w Rzeczypospolitej Polskiej przez zapewnienie dodatkowych źródeł finansowania, w tym profilaktyki, wczesnego wykrywania, diagnostyki i leczenia chorób cywilizacyjnych, w tym chorób nowotworowych, chorób zakaźnych i chorób rzadkich”. Działanie to jest realizowane poprzez wyodrębnienie w ramach tego funduszu subfunduszu rozwoju profilaktyki. Edukacja w zakresie osteoporozy i wczesnego wykrywania osteoporozy, realizowana przez gminy, została wskazana w roku 2022 przez Ministra Zdrowia jako obszar priorytetowy w ramach ww. subfunduszu. Dofinansowane zostały PPZ zaplanowane na co najmniej dwa lata, w tym większość realizowana w okresie 2024–2025. Poziom dofinansowania ze środków Funduszu Medycznego dla samorządu gminnego wynosi nie więcej niż 80% kosztów realizacji jednego programu. Nasza firma w latach 2023-2024 we współpracy z samorządami opracowała ponad 80 gminnych programów polityki zdrowotnej w obszarze profilaktyki i wczesnego wykrywania osteoporozy, dofinansowanych ostatecznie ze środków Ministerstwa Zdrowia. W ramach ww. współpracy przygotowywaliśmy także wnioski w ramach naboru „Profilaktyka osteoporozy FM SRP”, niezbędne dla uzyskania dofinansowania.
Dofinansowanie PPZ ze środków Urzędów Marszałkowskich
Programy polityki zdrowotnej mogą być także współfinansowane ze środków innych jednostek samorządu terytorialnego, w tym samorządów wojewódzkich. Jako pierwszy w kraju możliwość taką zaoferował samorządom gminnym i powiatowym Samorząd Województwa Dolnośląskiego, który w roku 2024 rozpoczął nabór wniosków na dotacje dla samorządów terytorialnych Dolnego Śląska na realizację programów polityki zdrowotnej. Ogłaszany corocznie konkurs pozwala wyłonić jednostki samorządu terytorialnego, które otrzymują dofinansowanie na realizację programów polityki zdrowotnej na obszarze Województwa Dolnośląskiego. Zasady i kryteria wynikają z długoterminowej polityki rozwoju województwa. Celem konkursu jest zaktywizowanie samorządów lokalnych do wdrażania innowacyjnych pomysłów, które przyczynią się do podniesienia świadomości zdrowotnej oraz zapewnią łatwiejszy dostęp do kompleksowej opieki medycznej dla mieszkańców województwa. Odbiorcami wnioskowanych programów polityki zdrowotnej powinni być mieszkańcy województwa dolnośląskiego, a każda jednostka samorządu może złożyć tylko jeden wniosek. Mechanizm finansowania określa pokrycie do 50% kosztów ogólnych i nie może przekroczyć 250 tysięcy złotych. Każdy złożony wniosek musi być też poparty pozytywną opinią Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji lub być opracowany zgodnie z rekomendacjami Agencji.
Dofinansowanie PPZ ze środków unijnych
Programy polityki zdrowotnej mogą być również dofinansowane ze środków unijnych. W praktyce, z uwagi na wysoki stopień złożoności przepisów unijnych, a także konieczność zgodności planowanych programów z perspektywą unijną, zazwyczaj są to regionalne programy polityki zdrowotnej (RPZ), realizowane na poziomie województw. W latach 2014–2020 programy te współfinansowane były ze środków Unii Europejskiej (a konkretnie Europejskiego Funduszu Społecznego – EFS) w ramach regionalnych programów operacyjnych poszczególnych województw. Środki te były najistotniejszym źródłem finansowania działań realizowanych w ramach Wojewódzkich Strategii Polityki Zdrowotnej, a perspektywa finansowa 2014–2020 dawała możliwość dofinansowania ze środków EFS głównie projektów w zakresie rehabilitacji leczniczej ułatwiającej powrót do pracy i utrzymanie zatrudnienia. W nowej perspektywie unijnej, zgodnie z zapisami wytycznych dotyczących realizacji projektów z udziałem środków Europejskiego Funduszu Społecznego Plus (EFS+) w regionalnych programach na lata 2021–2027, w ramach RPZ „są realizowane działania z obszarów: profilaktyki chorób będących istotnym problemem zdrowotnym regionu, eliminowania czynników ryzyka dla zdrowia występujących w miejscu pracy, rehabilitacji leczniczej ułatwiającej powrót do pracy lub utrzymanie zatrudnienia oraz profilaktyki chorób związanych z miejscem pracy kierowanej do osób pracujących. Nasza firma od wielu już lat zajmuje się opracowywaniem programów polityki zdrowotnej, w tym także tych regionalnych. Do tej pory współpracowaliśmy m.in. z urzędami marszałkowskimi w województwie śląskim, dolnośląskim, pomorskim oraz kujawsko-pomorskim.
Podsumowanie
Podsumowując, należy podkreślić, że programy polityki zdrowotnej mogą być finansowane z różnych źródeł: środków własnych JST, Narodowego Funduszu Zdrowia, Ministerstwa Zdrowia, Urzędów Marszałkowskich oraz funduszy unijnych. NFZ oferuje dofinansowanie sięgające nawet 80% wartości programu dla mniejszych gmin, pod warunkiem spełnienia określonych formalności i uzyskania odpowiednich opinii. Nową formą wsparcia są środki z Funduszu Medycznego, które w 2023 roku umożliwiły gminom realizację programów profilaktyki osteoporozy. Dodatkowo, w ramach funduszy unijnych – zwłaszcza EFS i EFS+ – można ubiegać się o finansowanie regionalnych programów zdrowotnych, koncentrujących się m.in. na profilaktyce chorób i rehabilitacji umożliwiającej powrót do pracy. Firma CHILICO kompleksowo wspiera samorządy na każdym etapie opracowania i wdrażania PPZ – od przygotowania dokumentacji po skuteczne pozyskiwanie dofinansowania, co czyni nas sprawdzonym partnerem w działaniach na rzecz zdrowia publicznego.