programy polityki zdrowotnej

Jak krok po kroku wdrożyć PPZ? Poradnik dla samorządów

Wdrożenie PPZ wymaga jego odpowiedniego zaplanowania, opracowania projektu programu zgodnie z wymaganym wzorem, uzyskania opinii pozytywnej lub warunkowo pozytywnej AOTMiT (poza przypadkami, w których projekt powstaje na bazie rekomendacji tej instytucji lub jest kontynuacją poprzedniego w niezmienionej formie), uchwalenia przez organ uchwałodawczy, a także ogłoszenia konkursu ofert i wyłonienia realizatora, z którym zostanie podpisana umowa. Dopiero w kolejnym kroku program może być realizowany, z uwzględnieniem prowadzenia bieżącego monitoringu. Po realizacji PPZ następuje jego finansowe rozliczenie, przesłanie do AOTMiT raportu końcowego oraz przygotowanie raportu ewaluacyjnego.

Opracowanie założeń programu polityki zdrowotnej

Samorząd przygotowujący projekt PPZ jest zobowiązany do skorzystania ze wzoru PPZ, określonego Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie wzoru programu polityki zdrowotnej, wzoru raportu końcowego z realizacji programu polityki zdrowotnej oraz sposobu sporządzenia projektu programu polityki zdrowotnej i raportu końcowego z realizacji programu polityki zdrowotnej. Nasza usługa opracowania programu polityki zdrowotnej obejmuje przygotowanie PPZ zgodnie z wymaganym wzorem. Projekt powinien zawierać następujące punkty:

  • Nazwa programu polityki zdrowotnej i okres jego realizacji
  • Opis choroby lub problemu zdrowotnego i uzasadnienie wprowadzenia PPZ
  • Cele programu polityki zdrowotnej i mierniki efektywności jego realizacji
  • Charakterystyka populacji docelowej oraz planowanych interwencji
  • Organizacja programu polityki zdrowotnej
  • Sposób monitorowania i ewaluacji programu polityki zdrowotnej
  • Budżet programu polityki zdrowotnej
  • Bibliografia

Opinia AOTMiT

Program polityki zdrowotnej obejmuje działania zdrowotne oceniane jako skuteczne, bezpieczne i uzasadnione. Oceną spełnienia ww. kryteriów przed wdrożeniem PPZ zajmuje się AOTMiT. Ustawa o ŚOZ zobowiązuje JST do przekazania projektu PPZ do AOTMiT w celu zaopiniowania tego dokumentu przez Prezesa tej instytucji. W okresie dwóch miesięcy od dnia otrzymania projektu programu polityki zdrowotnej Prezes AOTMiT wydaje o nim opinię, która przekazywana jest wnioskodawcy (JST) oraz publikowana w biuletynie informacji publicznej AOTMiT. Rozpoczęcie wdrożenia, realizacji i finansowania PPZ przesłanego do zaopiniowania do AOTMiT może nastąpić wyłącznie po uzyskaniu pozytywnej albo warunkowo pozytywnej opinii. W przypadku tej drugiej – w projekcie należy wprowadzić wymagane zmiany. Opinia negatywna uniemożliwia wydatkowanie środków publicznych pozostających w dyspozycji samorządu na realizację planowanego PPZ (byłoby to naruszenie dyscypliny finansów publicznych). Nasza usługa opracowania programu polityki zdrowotnej obejmuje gwarancję uzyskania opinii pozytywnej, a sama płatność za usługę możliwa jest po uzyskaniu tej opinii.

Zdarzają się sytuacje, w których JST nie jest zobowiązana do występowania z prośbą o wydanie opinii Prezesa AOTMiT o projekcie PPZ. Projekt nie jest opiniowany w przypadku, gdy jest kontynuacją w niezmienionej formie programu realizowanego przez ten sam samorząd w poprzednim okresie, przy założeniu, że Prezes AOTMiT uprzednio wydał już pozytywną albo warunkowo pozytywną opinię. Nie wymaga opinii także projekt opracowany na podstawie rekomendacji w sprawie zalecanych technologii medycznych, działań przeprowadzanych w ramach programów polityki zdrowotnej oraz warunków realizacji tych programów, dotyczących danej choroby lub danego problemu zdrowotnego. Rekomendacje dostępne są w serwisie internetowym AOTMiT. Po opracowaniu takiego projektu PPZ należy przesłać do AOTMiT oświadczenie o jego zgodności z wybraną rekomendacją.

Uchwalenie programu polityki zdrowotnej

Organ uchwałodawczy danego samorządu podejmuje uchwałę w sprawie przyjęcia programu polityki zdrowotnej po przesłaniu do AOTMiT oświadczenia o zgodności projektu PPZ z rekomendacją, po otrzymaniu opinii pozytywnej lub po otrzymaniu opinii pozytywnej warunkowo i wprowadzeniu w treści projektu zmian wymaganych przez Agencję. Program uchwalany jest przez Radę Gminy, Radę Powiatu lub Zarząd Województwa.

Konkurs ofert  i wybór realizatorów

W kolejnym kroku samorząd w drodze konkursu ofert dokonuje wyboru realizatora PPZ. Ustawa przewiduje wyjątki od tego rodzaju postępowania jedynie w kilku okolicznościach, zachodzących przy konieczności wyboru realizatora programu finansowanego przez ministra właściwego ds. zdrowia, w przypadku JST wyjątków nie ma. W praktyce zatem samorząd jest zobligowany ustawowo do ogłoszenia konkursu ofert nawet w przypadku, kiedy na terenie danej gminy działalność leczniczą prowadzi wyłącznie jeden podmiot leczniczy, który z uwagi na posiadane zasoby (kadrowe, lokalowe, sprzętowe) może zostać realizatorem PPZ. Do sytuacji takiej dochodzi najczęściej w niewielkich gminach, gdzie funkcjonują jednostkowe podmioty lecznicze zajmujące się konkretnymi zakresami w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej (chociażby jedna poradnia rehabilitacyjna lub okulistyczna, jeden gabinet dietetyczny).

Zgodnie z przepisami ustawy o ŚOZ ogłoszenie o przeprowadzeniu konkursu ofert JST ogłasza w swojej siedzibie i na swojej stronie internetowej co najmniej na 15 dni przed upływem wyznaczonego terminu składania ofert, określa się w nim w szczególności: przedmiot konkursu ofert, wymagania stawiane oferentom oraz termin i miejsce składania ofert. Po wyborze realizatora, zgodnie z opisanymi wcześniej przepisami, zostaje podpisana z nim umowa na realizację PPZ, a następnie program zostaje wdrożony. Nasza usługa w wersji rozszerzonej może obejmować opracowanie pełnej dokumentacji konkursowej niezbędnej do wyboru realizatora PPZ. Dokumentacja ta obejmuje nie tylko ogłoszenie o konkursie z wymaganymi załącznikami (w tym z wzorem umowy dla realizatora), ale także wzór pliku dla realizatora z wymaganą sprawozdawczością w PPZ.

Realizacja i bieżąca dokumentacja programu

W ramach realizacji PPZ przeprowadzana jest akcja informacyjno-edukacyjna, mieszkańcom udzielane są świadczenia zaplanowane w ramach programu, prowadzony jest bieżący monitoring. Właściwie prowadzona sprawozdawczość ułatwia przeprowadzenie ewaluacji po zakończeniu realizacji PPZ, co planowane jest już na etapie jego projektowania.

Rozliczenie programu polityki zdrowotnej i ewentualna kontrola

Ostatnim z obowiązków ustawowych związanych z realizacją PPZ jest sporządzenie raportu końcowego z jego realizacji (w terminie 3 miesięcy od dnia zakończenia programu) . Raport ten określa:

  • nazwę programu polityki zdrowotnej
  • przewidziany w programie polityki zdrowotnej okres jego realizacji oraz okres jego faktycznej realizacji
  • opis sposobu osiągnięcia celów programu polityki zdrowotnej
  • charakterystykę interwencji zrealizowanych w ramach programu polityki zdrowotnej
  • wyniki monitorowania i ewaluacji programu polityki zdrowotnej
  • koszty realizacji programu polityki zdrowotnej
  • informacje o problemach, które wystąpiły w trakcie realizacji programu polityki zdrowotnej oraz o podjętych w związku z nimi działaniach modyfikujących

Realizacja programów polityki zdrowotnej może podlegać kontroli Urzędu Wojewódzkiego (kontrole z realizacji zadań z zakresu ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych), Regionalnej Izby Obrachunkowej (kontrole w zakresie finansowania świadczeń opieki zdrowotnej ze środków publicznych przez JST), a także Najwyższej Izby Kontroli (w zakresie wykonywania przez JST zadań własnych w zakresie ochrony zdrowia lub w zakresie realizacji programów polityki zdrowotnej przez JST). Jedynie właściwie zaplanowany proces monitorowania i ewaluacji jest w stanie uchronić JST przed ewentualnymi problemami wynikającymi z kontroli realizowanych przez ww. instytucje (w tym tych odbywających się nawet kilka lat po zakończonej realizacji).

Podsumowanie

Podsumowując, należy podkreślić, że opracowanie programu polityki zdrowotnej stanowi kwestię złożoną i trudną, którą warto zlecić specjalistom zdrowia publicznego. Właściwe zaprojektowanie programu przełoży się na jego efektywną i bezproblemową realizację, a także pozwoli na bezproblemowe rozliczenie z NFZ w przypadku korzystania z dofinansowania oraz pozytywne zakończenie ewentualnej kontroli Urzędu Wojewódzkiego, RIO czy NIK. Służąc wsparciem samorządom w omawianym obszarze gwarantujemy wysoką jakość usługi opracowania programów polityki zdrowotnej. Z kolei wszystkie samorządy, które chcą samodzielnie opracowywać programy polityki zdrowotnej, zachęcamy do skorzystania z naszej oferty szkoleń i warsztatów.