diagnozy potrzeb zdrowotnychregionalna strategia zdrowotna

Czym jest Strategia Lokalnej Polityki Zdrowotnej?

Strategia lokalnej polityki zdrowotnej jest dokumentem strategicznym, będącym wyrazem kompleksowego podejścia do systemu ochrony zdrowia na terenie samorządu, odwołującym się do Narodowego Programu Zdrowia, Strategii Zdrowa Przyszłość, Map Potrzeb Zdrowotnych, wojewódzkiego planu transformacji, a także lokalnych dokumentów strategicznych w obszarze zdrowia. Nieodłącznym elementem regionalnej strategii zdrowotnej jest diagnoza potrzeb zdrowotnych lokalnej społeczności. Dokument, który powstaje w ramach usługi opracowania Strategii Lokalnej Polityki Zdrowotnej, zawiera:

  • Wprowadzenie z podstawą prawną opracowania dokumentu oraz opisem kompetencji i zadań samorządu w obszarze polityki zdrowotnej
  • Analizę struktury demograficznej mieszkańców samorządu
  • Ocenę zasobów mających zastosowanie w udzielaniu świadczeń zdrowotnych finansowanych przez publicznego płatnika, dokonaną w oparciu o dane Narodowego Funduszu Zdrowia
  • Ocenę potrzeb zdrowotnych lokalnej społeczności, sporządzoną m.in. w oparciu o dane pozyskane z OW Narodowego Funduszu Zdrowia, dane zawarte w Mapach Potrzeb Zdrowotnych, dane pozyskane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dane zgromadzone poprzez badanie kwestionariuszowe online skierowane do mieszkańców samorządu
  • Priorytety dla regionalnej polityki zdrowotnej i cele operacyjne wraz z planowanymi interwencjami i miernikami efektywności
  • Źródła finansowania
  • Opis monitoringu i ewaluacji

Czym jest Narodowy Program Zdrowia?

Narodowy Program Zdrowia (NPZ) jest pewną formę uporządkowania licznych zadań z zakresu zdrowia publicznego. Cel strategiczny NPZ ukierunkowany jest na wydłużenie życia w zdrowiu ludności Rzeczypospolitej Polskiej i poprawę jakości życia związanej ze zdrowiem oraz ograniczanie społecznych nierówności w zdrowiu. W strategii tej odnajdujemy także cele operacyjne wraz ze służącymi ich realizacji zadaniami, realizatorów zadań oraz podmioty odpowiedzialne za nadzór nad tymi działaniami, tryb i wysokość finansowania zadań, a także wskaźniki i sposób monitorowania i ewaluacji. Można uznać, że NPZ w obecnym porządku prawnym stanowi strategię o co najmniej średnim horyzoncie czasowym, ponieważ ustanawiany jest na okres minimum pięciu lat. Aktualna edycja została przyjęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 marca 2021 r. właśnie na taki okres.

Celem strategicznym obecnej edycji (Narodowy Program Zdrowia na lata 2021-2025) jest zwiększenie liczby lat przeżytych w zdrowiu oraz zmniejszenie społecznych nierówności w zdrowiu. Dążenie do realizacji tego celu wymaga podejmowania kompleksowych interwencji w obszarze zdrowia publicznego, zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. Jednostki samorządu terytorialnego znajdują się w grupie realizatorów zadań służących osiągnięciu wszystkich pięciu celów operacyjnych NPZ, takich jak:

  • Profilaktyka nadwagi i otyłości
  • Profilaktyka uzależnień
  • Promocja zdrowia psychicznego
  • Zdrowie środowiskowe i choroby zakaźne
  • Wyzwania demograficzne

Na lata 2021–2025 zaplanowano 79 działań, w tym 33 ze wskazaniem JST jako ich realizatorów.

Czym jest Strategia Zdrowa Przyszłość?

Strategia Zdrowa Przyszłość jest jednym z najważniejszych dokumentów strategicznych w obszarze zdrowia. Jej misją jest „Zapewnienie równego i adekwatnego do potrzeb zdrowotnych dostępu do wysokiej jakości świadczeń zdrowotnych przez przyjazny, nowoczesny i efektywny system ochrony zdrowia” . Oczekiwanym efektem implementacji zmian wskazanych w omawianym dokumencie, a także jego wizją, jest wydłużenie trwania życia i poprawa stanu zdrowia społeczeństwa. Cele strategiczne zdefiniowano odrębnie dla czterech obszarów: pacjent, procesy, rozwój i finanse. Organy administracji samorządowej wskazano w tym dokumencie wśród jednostek odpowiedzialnych za kształtowanie zdrowia. W praktyce najczęściej podejmowane przez nie działania w obszarze zdrowia publicznego będą sprzyjały dwóm celom z obszaru pacjent:

  • Cel 1.1 [Dostępność] Zapewnienie równej dostępności do świadczeń zdrowotnych w ilości i czasie adekwatnych do uzasadnionych potrzeb zdrowotnych społeczeństwa – samorząd, na podstawie ustawy o ŚOZ , realizuje zadania w zakresie zapewnienia równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej
  • Cel 1.4 [Zdrowie publiczne] Rozwój profilaktyki, skuteczna promocja zdrowia i postaw prozdrowotnych – JST na mocy przepisów pakietu ustaw samorządowych realizują zadania promocji zdrowia obligatoryjnie na poziomie województwa i powiatu, dobrowolnie – na poziomie gminy; z celem tym korespondują również działania samorządowe podejmowane na mocy ustawy o zdrowiu publicznym

Ponadto, już samo przeznaczanie środków na realizację przedsięwzięć prozdrowotnych przez władze samorządowe wpisuje się w pierwszy z celów w obszarze finansów tj. Cel 4.1 [Wzrost i dywersyfikacja finansowania] Zwiększenie nakładów publicznych na ochronę zdrowia. W tym miejscu należy podkreślić pozytywną obserwację trendów w tym obszarze, ponieważ w ostatnich latach obserwuje się stały wzrost wydatków budżetów samorządowych w dziale ochrona zdrowia.

Czym są mapy Potrzeb Zdrowotnych?

Mapy potrzeb zdrowotnych (MPZ) stanowią przede wszystkim narzędzie NFZ wspomagające podejmowanie decyzji zarządczych w systemie ochronie zdrowia, a także służące do budowania strategii rozwoju tego systemu. Pomocne są zatem w obszarze planowania zakupów świadczeń oraz realizacji inwestycji na rynku medycznym. Przedstawiane w nich dane stanowią także istotne wsparcie dla ministra właściwego ds. zdrowia oraz Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT) w procesie opracowania i modyfikacji koszyka świadczeń gwarantowanych.

Aktualna MPZ została przygotowana na lata 2022–2026 i wprowadzona Obwieszczeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 sierpnia 2021 r. w sprawie mapy potrzeb zdrowotnych. Dokument zawiera szeroki opis trzynastu obszarów tematycznych wraz z licznymi danymi statystycznymi i epidemiologicznymi. Wśród obszarów tych odnajdujemy następujące: demografia, epidemiologia i prognoza epidemiologiczna, czynniki ryzyka i profilaktyka, podstawowa opieka zdrowotna, ambulatoryjna opieka specjalistyczna, leczenie szpitalne, opieka psychiatryczna i leczenie uzależnień, rehabilitacja medyczna, opieka długoterminowa, opieka paliatywna i hospicyjna, Państwowe Ratownictwo Medyczne, kadry oraz sprzęt medyczny. W załącznikach do MPZ dla każdego województwa z osobna opracowano wyzwania systemu opieki zdrowotnej i rekomendowane kierunki działań. Wszystkie rekomendacje zostały pogrupowane zgodnie z ww. trzynastoma obszarami tematycznymi. Samorząd, przystępując do działań w obszarze zdrowia, powinien zapoznać się z odpowiednim załącznikiem MPZ, dotyczącym właściwego dla niego regionu, w celu sprawdzenia zgodności planowanych działań z rekomendacjami.

Czym są wojewódzkie plany transformacji?

Wojewódzkie plany transformacji (WPT) to dokumenty o charakterze wdrożeniowym. Są uzupełnieniem dokumentów strategicznych w ochronie zdrowia, przedstawiających długofalową wizję rozwoju systemu ochrony zdrowia. Uwzględniają krajowy plan transformacji, rekomendowane kierunki działań z mapy potrzeb zdrowotnych oraz inne dokumenty strategiczne w ochronie zdrowia. Dokumenty te obejmują potrzeby zdrowotne i wyzwania systemu opieki zdrowotnej na poziomie regionalnym, wynikające z mapy potrzeb zdrowotnych, a także działania, które są planowane do podjęcia na poziomie regionalnym. Samorząd, przystępując do działań w obszarze zdrowia, powinien zapoznać się z wojewódzkim planem transformacji, w celu sprawdzenia zgodności planowanych działań z rekomendacjami.

Lokalne dokumenty strategiczne w obszarze zdrowia

Samorządy opracowują liczne dokumenty strategiczne nawiązujące do obszaru szeroko pojętego zdrowia publicznego, które należy uwzględniać podczas opracowania regionalnej strategii zdrowotnej. Mogą być to m.in. Strategie Rozwoju, Strategie Rozwiązywania Problemów Społecznych, Programy Przeciwdziałania Przemocy Domowej i Ochrony Osób Doznających Przemocy Domowej, Programy Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych, Programy Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania Narkomanii, Programy Wspierania Rodziny.

Dlaczego Lokalna Strategia Polityki Zdrowotnej jest ważna?

Choroby i problemy zdrowotne stanowią ważny problem mieszkańców samorządu, zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym. Regionalne strategie zdrowotne powstają w celu określenia potrzeb zdrowotnych mieszkańców, co pozwala na zdefiniowanie priorytetów dla regionalnej polityki zdrowotnej samorządu. Opracowanie Strategii poprzedza szczegółowa analiza aktualnej sytuacji epidemiologicznej i demograficznej, a także identyfikacja zasobów w zakresie lokalnego potencjału ochrony zdrowia.

Gminne, Powiatowe i Wojewódzkie Strategie Polityki Zdrowotnej pozwalają na prowadzenie lokalnej/regionalnej polityki zdrowotnej w sposób umożliwiający i ułatwiający mieszkańcom podejmowanie działań ukierunkowanych na profilaktykę chorób oraz ochronę, wzmacnianie i zwiększanie potencjału zdrowia. Opracowane przez naszą firmę Strategie Lokalnej Polityki Zdrowotnej mają charakter wielosektorowy, obejmujący realizację przedsięwzięć z obszaru placówek ochrony zdrowia, organizacji edukacyjnych, społecznych i innych. Planowane priorytety dla lokalnej/regionalnej polityki zdrowotnej samorządu obejmują liczne zadania z zakresu ochrony zdrowia oraz zdrowia publicznego. Wśród zadań tych można także zaplanować realizację programów polityki zdrowotnej. Realizacja Strategii Polityki Zdrowotnej przyczynia się do pozytywnych zmian, mających na celu poprawę stanu zdrowia mieszkańców samorządu.

Podsumowanie

Podsumowując, należy podkreślić, że opracowanie regionalnej strategii zdrowotnej, z uwagi na szeroki zakres przedstawianych w niej danych oraz niskie nakłady finansowe w przypadku większości samorządów, stanowi kwestię złożoną i trudną, którą warto zlecić specjalistom zdrowia publicznego. Właściwe zaprojektowanie strategii przełoży się na jej efektywną i bezproblemową realizację. Służąc wsparciem samorządom w omawianym obszarze gwarantujemy wysoką jakość usługi opracowania Strategii Lokalnej Polityki Zdrowotnej. Z kolei wszystkie samorządy, które chcą samodzielnie opracowywać tego rodzaju dokumenty, zachęcamy do skorzystania z naszej oferty szkoleń i warsztatów.